Objavljeno: august 2026. | Jezik: bosanski | Referentne baze: PubMed (NCBI/NIH), Cochrane Library, Phytomedicine (Elsevier), British Journal of Sports Medicine (BMJ)
Gavez (Symphytum officinale), u Bosni i Hercegovini poznat kao biljka narodne medicine, jedan je od biljnih ekstrakata s najvećim obimom kliničkih istraživanja za vanjsku primjenu kod bolova u zglobovima i mišićima.
Randomizirana klinička ispitivanja kontrolisana placebom, kao i sistematski pregled Cochrane biblioteke, ocjenjivali su masti i gelove na bazi ekstrakta korijena gaveza kod osoba s osteoartritisom koljena, akutnim bolom u leđima i mijalgijom. Rezultati upućuju na smanjenje bola i poboljšanje pokretljivosti u poređenju s placebom, uz dobru podnošljivost u ispitivanim periodima.
Ove studije ispitivale su sastojak u specifičnim i standardizovanim preparatima. Rezultati su individualni, mogu se razlikovati od osobe do osobe i nisu zagarantovani.
Gavez (Symphytum officinale). Zeljasta biljka iz porodice Boraginaceae, rasprostranjena širom Evrope, uključujući i Balkan. U narodnoj medicini regije tradicionalno se koristi u oblogama i preparatima za vanjsku primjenu na zglobovima, mišićima i nagnječenjima, što objašnjava i prepoznatljivost njenog narodnog naziva.
Korijen sadrži najveću koncentraciju jedinjenja zanimljivih za vanjsku primjenu, među kojima su alantoin, ruzmarinska kiselina i sluzave materije (mucilage). Upravo su iz korijena razvijeni standardizovani preparati ispitivani u kliničkim studijama u Njemačkoj, prije svega referentna formulacija korištena u studijama navedenim na ovoj stranici.
Dopunska eterična ulja. Kozmetičke formulacije za masažu na bazi gaveza često sadrže i eterična ulja koja doprinose primjeni i njezi kože, poput geranijuma (Pelargonium roseum), rimske kamilice (Anthemis nobilis), ružičastog geranijuma (Pelargonium graveolens) i muskatne kadulje (Salvia sclarea). Ove komponente nisu bile zaseban predmet ispitivanja opisanih na ovoj stranici.
Najčvršći dokazi o vanjskoj primjeni gaveza dolaze iz randomiziranih, dvostruko slijepih kliničkih ispitivanja kontrolisanih placebom i iz sistematskih pregleda koji objedinjuju ta ispitivanja.
U takvom dizajnu učesnici se nasumično raspoređuju u grupu koja prima ekstrakt i grupu koja prima identičan preparat bez aktivne supstance. Ni učesnik ni istraživač ne znaju ko je šta primio, čime se smanjuje pristrasnost očekivanja — što je posebno važno kada se mjeri bol, koji je subjektivan doživljaj.
Bol je mjeren prvenstveno vizuelno-analognom skalom (VAS), na kojoj osoba označava svoj bol na liniji od 0 do 100 mm. Pokretljivost i kvalitet života ocjenjivani su standardizovanim instrumentima poput WOMAC upitnika.
Cochrane sistematski pregledi dodaju još jedan sloj: osim što objedinjuju studije, ocjenjuju i metodološki kvalitet svake od njih i klasifikuju stepen pouzdanosti zaključka.
Osteoartritis koljena. U ispitivanju Grubea i saradnika, objavljenom u časopisu Phytomedicine 2007. godine, 220 pacijenata (153 žene i 67 muškaraca, prosječne dobi 57,9 godina) primjenjivalo je 6 g dnevno masti od korijena gaveza, podijeljeno u tri primjene, tokom tri sedmice. Ukupni skor na vizuelno-analognoj skali pao je za 51,6 mm u grupi s ekstraktom, što odgovara 54,7%, naspram 10,1 mm u placebo grupi, odnosno 10,7%. Autori su zabilježili i poboljšanje pokretljivosti koljena i kvaliteta života.
Akutni bol u leđima. Giannetti i saradnici objavili su 2010. godine u časopisu British Journal of Sports Medicine randomizirano, dvostruko slijepo, multicentrično ispitivanje kontrolisano placebom s masti od korijena gaveza kod akutnog bola u leđima, uz značajno poboljšanje bola u odnosu na placebo.
Kombinacija kod bola u leđima. Pabst i saradnici su 2013. godine u časopisu Phytotherapy Research ocijenili 379 učesnika s akutnim bolom u leđima i zabilježili izraženo smanjenje intenziteta bola pri standardizovanom pokretu u grupi s gavezom u odnosu na placebo.
Sinteza dokaza. Cochrane pregled iz 2013. godine, autora Cameron i Chrubasik, obuhvatio je 7 studija sa 785 učesnika o šest biljnih intervencija za vanjsku primjenu kod osteoartritisa. O gavezu je zabilježen zaključak da gel s ekstraktom vjerovatno smanjuje bol. Sama formulacija zaključka, s riječju „vjerovatno”, odražava stepen sigurnosti koji su autori pregleda pripisali nalazu.
Gavez ima dugu prisutnost u evropskoj i balkanskoj narodnoj medicini, gdje se primjenjuje izvana na zglobove i mišiće. Ta tradicionalna upotreba stoljećima prethodi kliničkim istraživanjima i objašnjava prepoznatljivost naziva u regiji.
Od 2000-ih godina naučni interes se usmjerio na standardizaciju ekstrakata korijena i njihovo podvrgavanje kontrolisanim ispitivanjima, kako bi se provjerilo da li se tradicionalna praksa održava i pod naučnom metodom. Studije navedene na ovoj stranici rezultat su tog nastojanja.
Važno je razlikovati dva registra: tradicionalna upotreba opisuje ono što jedna kultura radi generacijama; klinički dokazi opisuju ono što je izmjereno pod kontrolisanim uslovima. Ova stranica ih obrađuje odvojeno i ne miješa ih.
Sljedeće publikacije čine osnovu naučnih dokaza navedenih na ovoj stranici o sastojku i njegovoj mogućoj vezi s njegom zglobova:
Gavez i osteoartritis koljena — Grube i sar., 2007
Randomizirano, dvostruko slijepo, bicentrično ispitivanje kontrolisano placebom sa 220 pacijenata. Primjena 6 g dnevno masti od korijena gaveza tokom 3 sedmice. Pad od 54,7% u ukupnom skoru bola u grupi s ekstraktom, naspram 10,7% u placebo grupi, uz poboljšanje pokretljivosti i kvaliteta života.
Sistematski pregled biljnih preparata za vanjsku primjenu — Cameron i Chrubasik, 2013
Cochrane sistematski pregled 7 studija sa 785 učesnika o šest biljnih intervencija za vanjsku primjenu kod osteoartritisa. Zaključuje da gel s ekstraktom gaveza vjerovatno smanjuje bol.
Gavez i akutni bol u leđima — Giannetti i sar., 2010
Randomizirano, dvostruko slijepo, multicentrično ispitivanje kontrolisano placebom s masti od korijena gaveza kod akutnog bola u leđima, uz značajno poboljšanje bola u odnosu na placebo.
Navedene studije analizirale su sastojak — ekstrakt korijena gaveza — u specifičnim i standardizovanim preparatima. Istraživanja nisu direktno ocjenjivala proizvod Nautubone. Veza se zasniva na prisustvu gaveza u formulaciji. Koncentracija, dio biljke i sama formulacija mogu se razlikovati od onih korištenih u ispitivanjima. Rezultati su individualni, mogu se razlikovati od osobe do osobe i nisu zagarantovani.
Glavna jedinjenja korijena gaveza, njihovi predloženi mehanizmi i nivo naučnih dokaza prema dostupnoj literaturi.
Jedno od glavnih jedinjenja korijena gaveza; u literaturi se povezuje s njegom i hidratacijom površinskog sloja kože na mjestu primjene.
★★★ Randomizirana ispitivanja sa standardizovanim ekstraktom korijena
Polifenol prisutan u gavezu, koji se u naučnoj literaturi opisuje kroz antioksidativno djelovanje.
★★ Fitohemijske analize i preliminarne studije
Stvaraju umirujući sloj na koži i olakšavaju rasprostiranje preparata prilikom masaže.
★★ Fitohemijske analize
Smanjenje skora bola i poboljšanje pokretljivosti zabilježeni s masti od korijena gaveza u odnosu na placebo, tokom tri sedmice.
★★★ Randomizirano ispitivanje sa 220 pacijenata
Poboljšanje bola u odnosu na placebo zabilježeno u multicentričnim randomiziranim ispitivanjima.
★★ Randomizirana klinička ispitivanja
Isključivo vanjska primjena, na neoštećenu kožu. U ispitivanim periodima od nekoliko sedmica zabilježena je dobra podnošljivost.
★★ Podaci iz kliničkih ispitivanja
Napomena: navedeni mehanizmi predloženi su na osnovu dostupne naučne literature i ne predstavljaju garanciju rezultata. Individualni odgovor može varirati. Studije su ispitivale sastojak, a ne proizvod Nautubone.
Preparati na bazi gaveza namijenjeni su isključivo vanjskoj primjeni. Ne smiju se gutati niti nanositi na oštećenu kožu, otvorene rane ili posjekotine.
Preporučuje se da prije prve upotrebe nanesete manju količinu na malo područje kože i sačekate nekoliko sati. Osjetljive osobe mogu razviti lokalnu alergijsku reakciju ili blagu iritaciju. U slučaju crvenila, svrbeža ili peckanja prekinite upotrebu i potražite savjet ljekara.
Ne preporučuje se tokom trudnoće i dojenja, djeci, niti osobama s alergijom na bilo koji sastojak formulacije.
Informacije na ovoj stranici imaju isključivo informativnu svrhu i ne zamjenjuju pregled, dijagnozu ili liječenje kod ljekara. U slučaju upornog bola ili dijagnostikovanog stanja obratite se zdravstvenom radniku.
Randomizirana klinička ispitivanja kontrolisana placebom, uz sistematski pregled Cochrane biblioteke, ukazuju na to da ekstrakt korijena gaveza primijenjen izvana može biti povezan sa smanjenjem bola i poboljšanjem pokretljivosti kod osteoartritisa koljena i akutnog bola u leđima, uz dobru podnošljivost u ocjenjivanim periodima.
Dokazi se odnose na sastojak u standardizovanim preparatima, a ne na bilo koji konkretan komercijalni proizvod. Gavez je prisutan u formulaciji proizvoda Nautubone, ali proizvod nije bio direktan predmet ovih studija.
Preparati za masažu na bazi gaveza mogu biti dio rutine vanjske njege zglobova, mišića i leđa. Ne zamjenjuju ljekarski pregled niti propisanu terapiju. Rezultati su individualni i mogu se razlikovati od osobe do osobe.
1. Grube B, Grünwald J, Krug L, Staiger C. Efficacy of a comfrey root (Symphyti offic. radix) extract ointment in the treatment of patients with painful osteoarthritis of the knee: results of a double-blind, randomised, bicenter, placebo-controlled trial. Phytomedicine. 2007;14(1):2–10. PMID: 17169543.
2. Cameron M, Chrubasik S. Topical herbal therapies for treating osteoarthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013, Issue 5, Art. No.: CD010538. DOI: 10.1002/14651858.CD010538. PMID: 23728701.
3. Giannetti B, Staiger C, Bulitta M, Predel HG. Efficacy and safety of comfrey root extract ointment in the treatment of acute upper or lower back pain: results of a double-blind, randomised, placebo-controlled, multicentre trial. British Journal of Sports Medicine. 2010;44(9):637–641.
4. Pabst H, Schaefer A, Staiger C, Junker-Samek M, Predel HG. Combination of comfrey root extract plus methyl nicotinate in patients with conditions of acute upper or low back pain: a multicentre randomised controlled trial. Phytotherapy Research. 2013;27(6):811–817. DOI: 10.1002/ptr.4790.
5. Kucera M, Barna M, Horáček O, et al. Topical symphytum herb concentrate cream against myalgia: a randomized controlled double-blind clinical study. Advances in Therapy. 2005;22(6):681–692.
1. Grube B, Grünwald J, Krug L, Staiger C. Efficacy of a comfrey root (Symphyti offic. radix) extract ointment in the treatment of patients with painful osteoarthritis of the knee: results of a double-blind, randomised, bicenter, placebo-controlled trial. Phytomedicine. 2007;14(1):2–10. PMID: 17169543.
2. Cameron M, Chrubasik S. Topical herbal therapies for treating osteoarthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013, Issue 5, Art. No.: CD010538. DOI: 10.1002/14651858.CD010538. PMID: 23728701.
3. Giannetti B, Staiger C, Bulitta M, Predel HG. Efficacy and safety of comfrey root extract ointment in the treatment of acute upper or lower back pain: results of a double-blind, randomised, placebo-controlled, multicentre trial. British Journal of Sports Medicine. 2010;44(9):637–641.
4. Pabst H, Schaefer A, Staiger C, Junker-Samek M, Predel HG. Combination of comfrey root extract plus methyl nicotinate in patients with conditions of acute upper or low back pain: a multicentre randomised controlled trial. Phytotherapy Research. 2013;27(6):811–817. DOI: 10.1002/ptr.4790.
5. Kucera M, Barna M, Horáček O, et al. Topical symphytum herb concentrate cream against myalgia: a randomized controlled double-blind clinical study. Advances in Therapy. 2005;22(6):681–692.
Napomena: Ova stranica ima isključivo edukativnu i informativnu svrhu i ne zamjenjuje savjet, dijagnozu ili liječenje kod zdravstvenog radnika. Uvijek se posavjetujte sa zdravstvenim radnikom prije početka upotrebe bilo kojeg proizvoda za vanjsku njegu, posebno u slučaju trudnoće, dojenja, dijagnostikovanog hroničnog stanja ili uzimanja lijekova.
Ovu stranicu održava distributer proizvoda Nautubone u Bosni i Hercegovini. Stranica nije povezana ni s jednom univerzitetom, institutom niti zdravstvenom ustanovom. Sadržaj je informativnog karaktera.